Amper Nedir? Nasıl Hesaplanır?

Modern dünyanın yaşanılabilir hale gelmesini sağlayan en önemli faktörlerden birisi elektrik enerjisinin her an her noktaya ulaşabilir olmasıdır. Günümüzde ihtiyaç duyduğumuz bilgisayarlar, akıllı telefonlar, evlerimizde kullandığımız eşyalar, arabalar veya toplu ulaşım elektrik enerjisi ile çalışma gösterir. Elektrik enerjisinin bir sistem içerisinde transferinin hangi ölçüde gerçekleştiğini ve ne kadar şiddete sahip olduğunu anlayabilmek için de amper nedir sorusunun cevabını öğrenmek gerekir.

Amper Nedir?

Amper veya akım şiddeti; bir elektrik hattı veya devresi üzerinden geçen yükün miktarını belirli bir zaman kıstası ile ölçen birimdir. Yani amper elektrik akımının yoğunluk ve gücünü belirtir.

Elektrikli sistemlerde, tesisatlarda ve elektrik devrelerinde amper temel ölçütlerden biri olmak ile birlikte bir cihazın ya da devrenin çalışmasını mümkün hale getiren akım yoğunluğunu ifade eder. Amper birimi ülkemizde “A” harfi ile ve uluslararası standart birim sisteminde de aynı sembol ile ifade edilir. Teknik olarak da bir devre üzerinden geçiş yapan elektrik yükünün 1 saniye başına ne kadar akış hızı gerçekleştirdiğini belirlemeyi sağlar.

Amper İsmi Nereden Gelir?

Elektrik devreleri ile ilgili çalışma gerçekleştiren fizikçi ve matematikçi André-Marie Ampère, 19. yüzyıl başlarında yaptığı çalışmalar ile elektrik bilimine önemli katkılar sağlarken adı elektromanyetizma teorisindeki önemli bir birime verilerek akım şiddeti Amper şeklinde adlandırılmıştır.

André-Marie Ampère, 1775-1836 yılları arasında yaşamış ve elektrodinamik bilimini kurarak; elektrik akım şiddetini ölçmek adına kullanılacak standart birimi belirlemiştir. Bilimsel çalışmaları nedeni ile akım şiddeti ona ithaf edilerek Amper şeklinde adlandırılmıştır. Ampere Yasası dahilinde de klasik elektromanyetizma biliminde iletken bir yapı üzerinden geçen elektrik akımının ortaya çıkardığı manyetik alan ile akım ilişkisinin formülü elde edilmiştir.

Amper Kavramının Prensibi Nedir?

Amper bir devre ya da bir iletken üzerinden geçen elektrik akımının şiddetini ifade ederken, bu durumda amper bir sistem üzerinden geçiş yapan akımın yoğunluğunu gösterir ve amper değeri yüksek olduğunda da buna bağlı olarak iletken, devre, sistem veya cihaz daha fazla elektrik enerjisi tüketerek yüksek bir performans ortaya koyar.

Günümüzde bir telefon şarj adaptörü, bir modem, bir televizyon veya bir batarya üzerinde kaç amper şiddeti ile elektrik akımı geçişi gerçekleştiği gösterilir. Bu neden ile de akım ile sistemin birbirine uyumlu amper değerlerine sahip olması en iyi performansı ve güvenliğin elde edilmesini sağlar. Amper bir cihaz ya da devrenin şebekeden gelen elektriğin içerisinden çekebildiği madde yoğunluğunu gösterir.

Amper Nasıl Hesaplanır?

Amperin hesaplanmasında kullanılan temel formül I=Q/t formülüdür. Bu formüle bağlı olarak bir devreden geçen yük miktarının toplamı belirli bir zaman dahilinde ölçüldükten sonra bu zamana bölünür ve bu sayede amper cinsinden sonuç elde edilir.

Elektrik akımı hesaplamasında kullanılan formül içerisinde her eleman aşağıdaki şekilde ifade edilir.

• I, akımın amper cinsinden boyutu 
• Q, coulomb cinsi ile elektrik yük miktarı
• t, ise geçen akımın ölçüldüğü sürenin saniye cinsinden miktarı

Formüle bağlı olarak eğer geçen elektrik yükü için geçen zaman ne kadar düşük olursa akım şiddeti yani amper o kadar yüksek olur. Akım yönetimi açısından bu formül ve hesaplama elektrik dünyasında çok önemli bir yere sahiptir.

Amper ve Volt İlişkisi Nedir?

Akım şiddeti amper anlamına gelirken bir elektrik tesisatı veya devresinde gerilim(Volt-V) miktarı da volt olarak ifade edilir. İkisi arasındaki ilişki de bir devredeki dirence bağlı şekilde birbirlerini etkilemelerinden yani Ohm kanunundan ileri gelmektedir.

Ohm kanunu gereği V=IxR formülünde gerilim, amper ile ohm çarpımı ile belirlenir. Bu durumda devredeki direncin sabit veya değişken olmasına bağlı amper ile volt değerleri birbirini etkileyebilmektedir. Genellikle sabit bir dirençte artan akım ile volt veya yükselen voltaj ile akım artış gösterir.

Amper ile Voltaj Arasındaki Fark Nedir?

Elektrik sistemlerinde ayrılmaz parçalar anlamına gelen amper ile voltaj birbirlerinden aşağıdaki tabloda gösterilebilecek ayrıntılar ile farklı yapılara sahiptir.

Voltaj(gerilim)	Amper(şiddet)
Devrede ve iletkende elektronların hareketini sağlayan itici güçtür.	Voltajın sağladığı itme gücüyle geçen elektronun yoğunluğudur.
Prizler gibi noktalarda 220V gibi değerler ile hazır bekler.	Amper ise şebekeden belirli bir miktar ile talep edilir.
Voltajın yüksekliği ark gibi problemler oluşturabilir. DC akımda insan vücudu 120V ve AC akımda 50V üzeri gerilimden etkilenebilir.	Akım şiddeti ise yakıcı etkisi ile insan vücudundan 0,1A(100ma) geçtiğinde dahi hayati risk oluşturabilir.
Voltaj elektrikte potansiyeldir.	Amper elektriğin aktifliğidir.

Gündelik Hayatta Amperin Önemi Nedir? 

Gündelik hayatta kullanacağınız bir güç kaynağı veya cihazda yüksek amper daha yoğun ve faydalı elektrik kullanımı ve düşük amper ise yetersiz kullanım sonucu ortaya çıkarabilir.

Evlerde amper değerleri belirlenirken, özellikle sigortalar üzerinde 16-32 arası amper değerine sahip şalterler kullanılır. Evdeki çamaşır makinesi, klima veya buzdolabı bu amper değerlerinin üzerine çıkmayacak şekilde akım yoğunluğu talep eder. Ev içerisinde bu gibi değerler bir ampermetre veya multimetre sayesinde dahi kolaylıkla ölçülebilir.

Evler, sanayi tesisleri veya ticarethaneler gibi her noktada da sigorta ve kablo kesiti gibi ayrıntılarda amper nedir sorusunun yanıtı, doğru hesaplamalar ve uygulamalar için Drita Mühendislik profesyonel hizmetlerimize başvurulabilir.

Sıkça Sorulan Sorular