Volt Nedir? Hesaplaması ve Ölçümü

Elektriği tanımlarken kullanılabilir elektrik enerjisinde en önemli terimlerden birini gerilim oluşturur. Gerilim bir diğer adı ile voltaj olarak da ifade edilen bir standart ölçü birimidir. Yani elektrikte enerjiyi oluşturan elektronların hareketinin ölçüsü gerilim anlamına gelir. Bu noktada elektrik dünyasında yaygın kullanılan bir kavram ise volt olmak ile birlikte volt nedir sorusunun cevabını vermek gerekecektir.

Volt Nedir?

“V” harfi ile sembolize edilen Volt kavramı, elektrik enerjisinde elektronların hareketini gerçekleştiren potansiyel elektriksel farklılık anlamına gelmektedir.

Volt kavramı, bir iletken tel üzerinde elektrik akımının ilerlemesini sağlayan basınç şeklinde de ifade edilebilir. Kavramın ismini İtalyan fizikçi Alessandro Volta verirken, Volta elektrik ile ilgili yaptığı çalışmalar sayesinde ilk bataryayı geliştirmiş ve elektrik dünyasına hem potansiyel hem de yük gibi konuları kazandırmıştır. Kapasitans Yasası isimli geliştirdiği yasa sayesinde elektrik potansiyel birimini ortaya koyarken, keşfettiği bu birim kendi ismi ile yani Volt olarak anılmıştır.

Volt Formülü Nedir? 

Formül olarak volt kavramı 1 Amper akım ile 1 Watt güç tüketildiğinde iletken bir tel üzerinde ortaya çıkan potansiyel farkı şeklinde tanımlanabilir. Bu tanım formülize edildiğinde de Akım x Direnç = Voltaj sonucunu ortaya koyar.

Günümüzde elektrik dünyasında Volt için kullanılan en bariz formül Volt = Amper x Ohm yani V=IxR formülüdür.

Volt Nasıl Hesaplanır?

Volt hesaplanırken bir devre içerisinde akımın değeri ve bu akımın geçişi ile birlikte oluşan direnç değeri göz önünde tutularak voltaj hesabı için geliştirilen formül ile kolaylıkla sonuç elde edilebilir.

Basit bir örnek ile bir devre içerisinde direnç 50 Ohm olarak belirlenmişse ve geçen akım 10 Amper ise bu durumda direnç ile akım değerlerinin çarpılması sayesinde voltaj verisi elde edilebilir. Bu hesaplamada 50 x 10 = 500V değeri devredeki gerilim yani voltaj değerini gösterir.

Voltaj Nasıl Ölçülür? 

Günümüzde herhangi bir devre veya tesisat üzerinde voltaj ölçümü gerçekleştirilmesi için pratik şekilde geliştirilmiş multimetre isimli cihazlar kullanılabilmektedir.

Voltmetre niteliğine de sahip olan bir multimetre üzerinde analog veya dijital kullanım ile birlikte devredeki DC veya AC akım yöntemine göre farklı yöntemler ile voltaj ölçümü gerçekleştirilebilir.

Örnek olarak Türkiye’de bir ev içerisinde voltaj değerlerinin kontrolü için multimetre üzerinde AC voltaj kademesine gelinerek, referans aralık 250V üzerinde bir değer alınması ile ölçüm yapılabilir. Ölçüm uçları priz deliklerine yerleştirilerek ekranda 220-230V arasında bir değer görüldüğünde normal sonuç ve 200V altında ya da 245V üzerinde ise sorunlu sonuç olduğu anlaşılabilir.

Düşük Voltaj Nedir? 

Düşük voltaj bir diğer ismi ile alçak gerilim, genellikle 1000V yani 1 kV altındaki gerilim anlamına gelmektedir.

Düşük voltaj günlük hayatta özellikle evlerde 220V ve sanayi elektriğinde de 380V gibi bir gerilim değeri ile çalışma gerçekleştirirken, son kullanıcıya uygun hale gelmiş gerilim düzeyidir.

Yüksek Voltaj Nedir?

Yüksek voltaj yani diğer ismi ile yüksek gerilim, 1000-154.000 Volt arasındaki seviyeleri ifade ederken, genellikle dağıtım şebekeleri ve iletim hatlarında görülen bir elektrik gerilimidir.

Çoğu zaman elektrik santrallerinde elektrik enerjisinin üretimi yapıldıktan sonra şehirlerarası mesafelerde dahi enerjinin taşınabilmesi için yüksek gerilim kullanımı doğru akım(DC) ve alternatif akım(AC) gibi yöntemler ile gerçekleştirilir.

Düşük Gerilim Ve Yüksek Gerilim Farkları Nelerdir?

İki gerilim düzeyi arasındaki temel farklar aşağıdaki tabloda ifade edilebilir. 

	Alçak Gerilim	Yüksek Gerilim
Değerler	220-380V	1000-154.000V
Kullanım Alanları	Evler, ticarethaneler, endüstriyel tesisler ve kurumlar	Şebekeler, dağıtım hatları ve santraller
Kullanıcılar	Ev kullanıcıları ve son kullanıcılar	Üreticiler ve dağıtıcılar
Amaç	Gerilimi güvenli şekilde son kullanıcıya ulaştırmak	Gerilimi verim kaybı olmadan iletebilmek

Volt Katları Ve Çeşitleri Nelerdir?

Voltaj, akımın bulunduğu yerde alt ve üst katlara ayrılırken kendi içerisinde çarpanları ve çeşitleri yer alır. Voltajın alt katları olarak ifade edilen çarpanları aşağıdaki listede sayılabilir.

• Desivolt
• Santivolt
• Milivolt
• Mikrovolt
• Nanovolt
• Pikovolt
• Femtovolt
• Attovolt
• Zeptovolt
• Yoktovolt
• Rontovolt
• Quectovolt

Günümüzde yaygın bir şekilde bilinen katlar yani voltaj türleri ise özellikle günlük hayatta karşımıza çıkan kilovolt ya da megavolt gibi kavramlardır. Kilovolt kV ile ifade edilerek, 103V anlamına gelirken; megavolt ise MV kısaltması ile ifade edilir ve 106V anlamına gelir. Bu iki kavram genellikle de elektrik dağıtımı, üretimi ve şebekelerinde çok sık kullanılmaktadır.

Türkiye’de Ve Dünya Ülkelerinde Voltaj Değerleri Nelerdir?

Türkiye’de Avrupa ve Asya Bölgesi’nin voltaj değerlerinden yararlanılmak üzere aralık 220-240V şeklinde belirlenirken, diğer bölgede Japonya ve Kuzey Amerika 110-120V gerilim değeri aralarında elektrik kullanımı gerçekleştirmektedir.

19. yüzyılın son dönemlerinde “Akımlar Savaşı” olarak ifade edilen dönemde Thomas Edison ile Nikola Tesla‘nın DC-AC akım mücadelesinde bu farklılık ortaya çıkmıştır. Türkiye, Avrupa-Asya bölgesine uyum sağlayarak; elektrik enerjisinin daha uzun mesafede daha düşük kayıp ile ulaştırılması için AC sistemini kullanmış ve bu noktada da son kullanıcıya 220-230V sistemi ile elektrik gerilimi ulaştırılmıştır.

Voltaj Nasıl Düzenlenir?

Türkiye’de son kullanıcı yani ev veya sanayi kullanıcısı ile ticarethane kullanıcısına şebeke üzerinden alternatif akım ile 220-230V elektrik enerjisi ulaşırken, voltaj yapılarda transformatör veya kontrol mekanizmaları sayesinde düzenlenir.

Elektrik enerjisinin aşırı gerilim, düşük gerilim veya dalgalanma ile kullanıcıya ulaşması bir ev ya da kuruluş içerisindeki cihazlara zarar verebildiği gibi insani anlamda kayıplara dahi neden olabilir. Bu neden ile volt nedir sorusuna verilen cevapta ifade edildiği şekilde elektrik potansiyel farkı anlamına gelirken, bu farkın ulaştığı noktada sorunsuz kullanılabilmesi için gereken mühendislik çalışmaları Drita Mühendislik hizmetlerimiz sayesinde istediğiniz her noktada sizlere sunulabilir.

Sıkça Sorulan Sorular