Paratoner Periyodik Kontrol Nedir? Kaç Yılda Bir Yapılır?
Paratoner periyodik kontrol, parlayıcı ve patlayıcı özellik taşıyan maddelerin üretimlerinin yapıldığı, bu maddelerin bulundurulduğu ya da bu maddelerin depolandığı binaların ve yapıların yasal mevzuatlar gereğince yıldırıma karşı korunacak şekilde tutulması gerekiyor. Yıldırıma karşı koruyuculuk sağlamak için ise paratonerler ve bunlara ilave diğer önlemler kullanılır. Paratonerlerin verimli çalışabilmesi için ise yıllık kontrollerinin düzenli olarak yapılması gerekir. Mevzuat gereğince periyodik olarak yapılması gereken kontrolleri uzman ekibimizle gerçekleştiriyoruz.
Paratoner Periyodik Kontrol Nedir?
Paratoner periyodik kontrol işlemi yıllık olarak yaptığımız bir teknik ve fiziksel muayene işlemidir. Bu kontrol işleminde paratonerler, topraklama hatları ve tesisat sistemlerini yani yıldırımdan korunma sistemleri olarak anabileceğimiz sistemleri muayene etmekteyiz. Bu kontrolün gayesi ise bahsi geçen sistemlerin can ve mal güvenliğini sağlamak adına mükemmel şekilde çalışmakta olduklarını tespit etmek ve şayet çalışmıyorlarsa da gerekli düzeltmelerin yapılmasını sağlamaktır.
Paratoner Periyodik Kontrolü Neden Yapılır?
Periyodik olarak paratoner kontrolü yapılmasının amacı can ve mal güvenliği sağlamaktır. Yıldırım düşmesi halinde büyük miktardaki elektrik yükü binaya, cihazlara ya da canlılara zarar verebilir. İşte bunun olmaması için elektrik yükünün direkt olarak toprağa aktarılması gerekir. Periyodik olarak yapılan kontrollerin amaçları arasında hava şartları, korozyon ya da fiziksel darbeler sebebiyle oluşma ihtimali olan aksaklıkları veya düzensizlikleri tespit etmek vardır. Senelik olarak bu kontrolleri gerçekleştirerek sisteminizi yıldırıma karşı güvence altına alıyoruz.
Paratoner Periyodik Kontrolü Zorunlu mudur?
Paratoner periyodik kontrolü senede bir olmak kaydıyla mevzuat uyarınca zorunlu kılınmıştır. Bu kontrolü zorunlu kılan yönetmelikler İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ile Elektrik Tesislerinde Topraklanmalar Yönetmeliği’dir. Bahsi geçen yönetmelikler uyarınca paratoner sisteminizin periyodik kontrollerini gerçekleştiriyoruz.
Paratoner Kontrolü Kaç Yılda Bir Yapılır?
Paratoner kontrolü senede bir defa yapılır. Eğer sistem daha fazla sayıda kontrolü gerektirmiyorsa standart uygulama yılda en az 1 defa olacak şekilde gerçekleştirilir. Paratonerlerin işlevsel şekilde varlık sürdürebilmesi adına bu kontrollerin aksatılmadan yaptırılması oldukça önemlidir. Bunun yanında can ve mal güvenliği için de kritik öneme sahiptir.
Paratoner Periyodik Kontrolünü Kimler Yapabilir?
Paratoner periyodik kontrolünü TBMMOB Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) üyesi olan ve EKİPNET kayıtlı yetkili elektrik mühendisleri ya da yine aynı odaya üye ve kayıtlı elektrik- elektronik mühendisleri gerçekleştirebilir. Bünyemizdeki odaya üye ve kayıtlı mühendislerimizle paratoner periyodik kontrolü hizmeti sunuyor ve sistemlerinizi yıldırıma karşı dirençli ve korunaklı bir hale getirmenize yardım ediyoruz.
Paratoner Periyodik Kontrolünde Neler Kontrol Edilir?
Paratoner periyodik kontrol işlemi sırasında birkaç farklı unsur ele alıyoruz. Bunlar aşağıdaki gibidir.
Fiziksel kontrol işlemi
Bu aşamada kontrol ettiğimiz şeyler paratoner yakalama çubuğunda, iniş iletkenlerinde ya da çatı üstündeki bağlantı parçalarında bir gevşeme, çürüme ya da kırılma olup olmadığıdır. Bunların tespitinin yanı sıra aktif paratoner başlığı da kontrol edilir ve ne halde olduğu raporlanır.
Topraklama ölçümü
Periyodik kontrol işlemleri arasındaki bir diğer işlem de topraklama direncinin ölçümüdür. Topraklama megeri adı verilen bir aygıt kullanımı vesilesiyle topraklama hattının geçiş direncini ölçüyoruz. Bu ölçümü yapma sebebimiz ise paratoner topraklama direnci için belirlenmiş standart bir Ohm değeri olmasıdır. Bu değer normalde ideal olarak 5Ohm ya da altındaki değerlerde olmalıdır. En fazla ise 10 Ohm değerine çıkabilir.
İletkenlik ile süreklilik testi
Bu aşamada ise iletkenlik ile sürekliliği test ederek hat üzerinde bir kesinti olup olmadığına bakarız. Yakalama çubuğundan başlayarak topraklama elektroduna kadar uzanan hat boyunca elektrik iletkenliğinin devamlı olup olmadığına bakıyoruz. Bu iletkenliğin hat boyunca kesintisiz şekilde ilerlemesi sistemin verimi için kritik öneme sahiptir.
Etki alanı ve tesisat uygunluğunun kontrolü
Bu aşamada ise kontrol ettiğimiz nokta paratonerin koruma yarıçapının mevcut yapı ile ek binaları içine alıp almadığıdır. Paratoner efektif bir biçimde çalışacaksa tüm yapıları kapsayacak şekilde koruma sağladığından emin olmamız gerekmektedir.
Paratoner Topraklama Ölçümü Nasıl Yapılır?
Paratoner periyodik kontrolü aşamalarından biri olan paratoner topraklama ölçümü, yıldırımdan korunmak için bulundurulan sistemin toprağa aktaracağı yüksek elektriğin hangi direnç ile karşılaşacağını bulmak için yapılır ve bu direnci anlamak sebebiyle toprak megeri denen bir cihaz kullanırız. Belirlenen standartlar uyarınca topraklama direncinin en fazla 10 Ohm değerinde, ideal koşullarda ise 5 veya altı değerlerde olması beklenir. Bu metotla yalnızca topraklama elektrodunun direnci ölçülür. Yani binadaki öteki metal parçalar ya da paratoner çubuğunun kendisi sebebiyle oluşabilecek etkiler ile ilgilenmez.
Paratoner Sisteminde Uygunsuzluk Tespit Edilirse Ne Yapılır?
Paratoner sisteminde uygunsuzluk ya da hatalı bir durum tespit edilirse, şu adımlar gerçekleşebilir.
Mühendis tarafından verilen rapor geçerliliğini yitirir.
Uygunsuzluk tespitinde kontrol sonucu raporu hazırlayan mühendis, kontrol raporundaki sonuç kısmına “kusurlu” ya da “uygun değil” ibarelerini işaretler. Mühendislerimiz bu işaretlemeye ek olarak da tespit ettikleri aksaklıkları belgeleriyle birlikte (örneğin fotoğraflarıyla beraber olacak şekilde), ölçülen direnç değerleri ve olağan dışı durumları da açık bir şekilde beyan ederler.
Aksiyon yani düzeltici eylem süreci başlar
İşletme yönetimi mevcut kusurları gidermek adına teknik müdahale ile birlikte onarım sürecini başlatmakla yükümlüdür. Örneğin topraklama direnci yüksek çıktıysa, ev bir topraklama kazığından yardım alınabilir yahut çürüme veya kopma tespit edildiyse iniş iletkenleri, çatı kroşeleri ya da test klemensleri kontrol edilerek yenileme işlemi gerçekleştirilir.
Tekrar ölçüm ile beraber takip kontrolü yapılması icap eder
Paratoner periyodik kontrolü sırasında uygunsuzluk tespiti gerçekleştirildiyse, ölçümü tekrar yaparız. Tamirat işlemlerini yetkili firma olarak tamamlamamızı takiben yeniden ölçüm için yetkili mühendisin yeniden çağrılması adımına geçilir. Yalnızca problemli bulunan kısımlar tekrar kontrol edilerek direnç değeri bir kez daha belirlenir. Şayet yapılan uygulama mevzuata uygun olacak şekilde belirli standartları yani TS EN 62305 standardını karşılıyorsa, bu defa “uygun” ya da “kusursuz” ibareleri form üzerinde işaretlenir.
Paratoner Periyodik Kontrol Hizmeti Alırken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Paratoner periyodik kontrol hizmeti alırken, can ve mal güvenliğini sağlamak ve yasal yükümlülükleri yerine getirmek için yapılması gerekenler ve uyulması gereken kurallar bulunur. En güvenli ve mevzuata uygun şekilde verdiğimiz bu hizmette dikkat ettiğimiz bazı hususlar bulunuyor.
- EKİPNET kayıtlı personel ile hizmet veriyoruz. Kontrol yapan mühendislerimiz Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın EKİPNET ağına kayıtlı olarak kayıt numarasına sahiplerdir. Dikkat etmeniz gereken önemli hususlardan biri budur zira kayıtsız personel ile yapılan denetimlerin geçerliliği yoktur.
- Mühendislerimizin EMO üyeliği bulunmaktadır ve odadan onaylıdır. TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası yani EMO üyesi personelimiz ile hizmet vermekteyiz.
- Kullandığımız ölçüm cihazlarının standartlara en uygun olan cihazlar arasından seçildiğini de belirtmemiz gerekiyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Paratoner kontrolü nasıl yapılır?
Paratoner kontrolü fiziksel muayene, iletkenliğin süreklilik testi ve topraklanma direnç ölçümü gibi adımları içermektedir.
Paratoner bakımı kaç yılda bir yapılır?
Paratoner bakımı senede en az bir defa yapılır ve bu mevzuat gereğince zorunlu kılınmıştır.