Paratoner Periyodik Kontrol Nedir? Kaç Yılda Bir Yapılır, Kim Raporlar?

Paratoner periyodik kontrol; yıldırımdan korunma tesisatının güvenli, işlevsel ve mevzuatlara uygun şekilde çalışıp çalışmadığını belirlemek için yapılan test ve ölçüm sürecidir.

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre paratoner tesisatı için farklı bir süre belirtilmediği sürece azami kontrol periyodu 1 yıldır. Bu kontrollerin elektrik mühendisleri ve elektrik teknikerleri tarafından yapılması gerekir.

Paratoner sistemi dendiğinde aklınızda yalnızca çatıdaki bir yakalama ucu gelmemeli. Paratoner sistemlerinde; yakalama ucu, iniş iletkenleri, bağlantı noktaları, eşpotansiyel bağlantılar ve topraklama bileşenleri vardır. Bu sistem kendi içinde bir zinciri oluşturur ve zincirdeki gevşeme, kopukluk, korozyon ya da yüksek direnç sistemin yıldırım anındaki performansını düşürür. Bu sebeple paratoner kontrolü basit bir yüzeysel inceleme değil; ölçüm ve değerlendirmeye dayalı teknik bir süreçtir.

Paratoner Periyodik Kontrol Neden Önemlidir?

Yıldırımdan korunma tesisatınız doğru şekilde projelendirilmiş olsa dahi zaman içinde dış ortam, nem, korozyon, gevşeyen bağlantılar ve mekanik darbe nedeniyle performans kaybı yaşayabilir. Bu performans kaybı zaman içinde tehlikeli süreçleri beraberinde getirir.

Periyodik olarak yapılan kontrollerin amacı, bu bozulmanın yıldırım düşmeden önce fark edilerek, güvenlik seviyesinin korunmasıdır. Yönetmelik de kontrol sonuçlarının kayıt altına alınmasını ve raporların saklanmasını şart koşmaktadır.

Paratoner Periyodik Kontrol Zorunlu Mu?

İşyerlerinde kullanılan tesisatlar için kontrol yükümlülüğü mevzuatta açık biçimde belirlenmiştir. Yönetmeliğe göre hangi ekipmanların kontrole tabi olduğu, hangi aralıklarla kontrol edileceği ve kontrol sonucu hangi belgelerin düzenleneceği tanımlanmıştır. Paratoner tesisatı da bu kapsamda (EK-III) tanımlanmıştır. Bunun yanı sıra ÇSGB, yıldırımdan korunma tesisatının kontrollerinde zorunlu rapor formatının 1 Eylül 2025 itibariyle eksiksiz şekilde kullanılmasının zorunlu olduğunu belirtmiştir.

Paratoner Periyodik Kontrol Süresi Kaç Yılda Bir Yapılır?

İlgili standartlarda başka bir süre belirtilmediği sürece paratoner tesisatının kontrolü yılda 1 kez olacak şekilde yapılmalıdır. Bu ifade yönetmeliklerde de yer almaktadır.

Burada önemli nokta; 1 yıl çoğu işletmede pratik ve yasal referans süresidir. Ancak imalatçı verisi ya da ilgili standart daha kısa bir aralık öngörüyorsa; daha kısa olan periyot esas alınmalıdır. Bunun yanı sıra tesisatta yapılacak olan büyük tadilatlar ya da yangın gibi büyük durumlar karşısında kontrolün yıllık periyodu beklenmeden yenilenmelidir.

Paratoner Periyodik Kontrolünü Kim Yapar, Kim Raporlar?

Yönetmeliklere göre paratoner tesisatının kontrolleri elektrik mühendisleri, elektrik teknikerleri ya da yüksek teknikler tarafından yapılmalıdır. Kısacası periyodik kontroller yetkili teknik personel tarafından yapılır. Mevzuat göre kayıt numarası olmayan kişilerin düzenlediği raporlar geçersizdir.

Hizmet aldığınız kişi ve kuruluşların düzenlenen raporda yetkili kişi bilgisi ve kayıt numarası bulunmalıdır. Kontrol forumlarında bu alan “Yetkili Kişi Kayıt No” olarak açıkça yer alır.

Paratoner Periyodik Kontrolde Neler İncelenir?

Teknik kontrollerde birçok farklı ölçüm yapılır. Bu ölçümlerde hem görsel hem de verisel değerlendirmelere yer verilir. Genel olarak paratoner periyodik kontrolde şu başlıklar ele alınır;

• Yakalama ucunun ve fiziksel bütünlüğün kontrolü
• İniş iletkenlerinin sürekliliği ve bağlantı noktaları
• Korozyon, gevşeklik, kopukluk ve mekanik hasar kontrolü
• Eşpotansiyel bağlantıların uygunluğu
• Topraklama bileşenlerinin durumu
• Ölçüm cihazı, ölçüm yöntemi ve kalibrasyon bilgilerinin doğrulanması
• Tespit edilen uygunsuzluklar için ikaz ve önerilerin yazılması.

Paratoner Periyodik Kontrol Formu Nedir?

Paratoner periyodik kontrol formu; saha kontrolünde toplanan teknik verilerin sistematik şekilde işlendiği dokümandır.

Kontrol formunda kurum bilgileri, tesis bilgileri, ölçüm tarihi, toprak ve hava durumu, kontrol nedeni, proje varlığı, test raporu varlığı, ölçüm yöntemleri ve kalibrasyon bilgileri gibi birçok alan yer alır.

Form ve rapor farklı şeylerdir. Formda teknik veriler toplanır ve kontrol adım adım işlenir. Kısacası bir saha dokümanı niteliğindedir. Rapor ise bu verilerin sonucunda oluşturulan resmi değerlendirmelidir.

Paratoner Periyodik Kontrol Raporu Nedir?

Paratoner periyodik kontrol raporu; yapılan testlerin, ölçümlerin ve muayenelerin sonucunda tesisatın güvenliğini ortaya koyan resmi belgedir. Yönetmeliğe göre raporda genel bilgiler, teknik özellikler, yöntemler, tespit ve değerlendirmeler, test sonuçları, ikaz ve öneriler ile sonuç ile kanaat bölümleri bulunmalıdır.

Raporda yalnızca ölçüm yapılıp yapılmadığı değil; bir uygunluk ve güvenlik kullanım değerlendirmesi yer alır. Paratoner periyodik kontrol işlemleriniz için bizimle iletişime geçebilir, avantajlı tekliflerimizden faydalanabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular