GES İzleme Sistemi Nedir? Neden Kullanılır?

Elektriğin icat edilmesinden beri farklı kaynaklardan elektrik enerjisinin üretilmesi üzerinde çalışmalar yürütülürken, içinde bulunduğumuz yüzyılda güneş ışınlarının en büyük enerji kaynaklarından biri olduğu belirlenmiştir. Bu bilgi sonrasında da tüm dünya genelinde güneş enerji sistemleri yaygın bir hale gelirken Türkiye’de de önemli yatırımlar yapılmıştır. Bu önemli yatırımları düzenli bir şekilde takip ederek veriler ve kontroller gerçekleştirebilmek açısından da GES izleme işlemlerini yapabilecek yazılımlar önemli bir yere sahip olmuştur.

GES İzleme Sistemi Nedir?

GES izleme işlemini gerçekleştiren sistemler güneş enerji santralinde ortaya çıkan verilerin her an takip edilmesine imkan tanıyan yazılımlardır. 

Güneş enerji sistemleri, güneş ışınlarını paneller vasıtasıyla alarak; her panel üzerinde elektron hareketleri ile güneşteki ısı enerjisini elektrik enerjisine dönüştürürler. Bu durumda santralin büyüklüğüne bağlı olarak panel sayısı değişim gösterebilirken; her panelin etkinliği farklı olabilir, kirlilik, arıza veya bakım ihtiyaçları değişen bir noktaya ulaşabilir. Ayrı ayrı her panelin ve her noktanın performansı da totalde santralin performansını verimini ve kalitesini etkiler. 

Güneş enerji sistemlerinde özellikle büyük yapılı santrallerde yüzlerce panelin bulunduğu düşünülürse, teker teker her gün kontrol edilmeleri ve fiziki incelemelerin her gün düzenli yapılması gerçekten zordur. Ancak bu ihtiyacı düzenli bir şekilde gerçekleştirebilecek ve uzaktan kontrol ile santral işletmeciliğine kolaylık sağlayacak şekilde GES izleme avantajı oluşturan yazılımlar geliştirilmiştir. Güneş enerji santralinden gelen tüm verilerin bir mobil cihaz üzerinde dahi online olarak her an izlenebilmesini ve santralin performansının her an kontrol altında tutulabilmesini sağlamaktadır. 

Günümüzde geliştirilen GES izleme yazılımları yapay zeka algoritması menşeli bir şekilde geliştirilirken, bir santral aktif hale getirildikten sonra ilk andan itibaren bu yazılımlar ile izlenmesi mümkün olmaktadır. Mobil telefonlar, tabletler veya internete bağlandığınız bilgisayar üzerinden yazılıma giriş gerçekleştirerek santralin faaliyetlerini anlık olarak takip edebilir veya daha önceki dönemlerin faaliyetlerinin oluşturulan kayıtlarını inceleyerek verileri elde edebilirsiniz. 

GES izleme yazılımları bir santral içerisinde bulunan güneş panellerinden başlamak üzere panellerden ana merkeze bağlanan kablolara, dönüşüm gerçekleştiren inverter ekipmanlardan panonalar kadar her ayrıntının nasıl bir güç kullandığını ve üretim performansını anlık olarak takip etmeyi sağlar. Yani işletmeci enerji üretimini kontrol altında tutarak anlık raporlar alır ve bilgisayar, telefon ya da tablet gibi cihazlarda bu verilerin istediği zaman cihazına indirebilir ve yazılı olarak rapor haline dahil getirebilir.

GES İzleme Neden Kullanılır?

Güneş enerji santrallerinde GES izleme verimli ve sağlıklı bir şekilde çalışabilecek bir santralin kontrol edilebilmesi ve dayanıklılığın yani buna bağlı da performansın her zaman arttırılabilmesi için kullanılır.

Güneş enerjisi günümüzde sürdürülebilir, yenilenebilir ve tükenmez bir kaynak olarak görülürken bu kaynağın ücretsiz bir şekilde kullanımında belirli bir maliyet ile güneş enerji santrali kurulumu yapılmak zorundadır. Bu santralin belirli bir zaman içerisinde kendini amorti ederek kara geçiş gerçekleştirmesi ve üreticiye kazanç ya da iyi bir geri dönüş sağlaması gerekir. Günümüzde bu amaç ile hane tüketicisi veya endüstriyel tüketici kendi santralini kurarak elektrik ihtiyacını karşılayabildiği gibi kamu kurumları veya işletmelerde de aynı mantık ile santral kullanımı bulunabilmektedir. 

Güneş enerji santralleri özellikle de yatırımcılar tarafından elektrik üretimi ve şebekeye satış gibi amaçlar ile ticari olarak da kurulan sistemlerdir. Özellikle bu gibi santrallerde şebeke yapılan satışta verimin yüksek olması yani iyi bir kapasite ile eksiksiz üretim yapılması kazanç oranını da etkilemektedir. Bu durumda bir santralde çıkabilecek panel arızaları, hat arızaları, kablo problemleri veya üretim hattındaki bozulmalar sadece bakım ve onarım dönemlerinde tespit edilmeyip anlık olarak da görülerek en hızlı şekilde müdahale edilmelidir.

GES izleme sistemleri bir santralde çıkabilecek sorunları anlık olarak belirleyebilirken, bakım ve onarımı da sadece periyodik dönemde almak zorunda kalmadan ihtiyaç duyulan her an temin etmeye yardımcı olur. Enerjinin sadece üretilmesi değil takip edilmesi ve yeterli oranda tüketilerek depolanması gibi birçok ihtiyaç açısından da izleme sistemleri büyük avantaj sağlamaktadır. İyi bir izleme sistemi kullanımı santraldeki gerek üretim gerek tüketimi takip ederek santrale sürekli hakim olmanızı ve her an müdahale edebilmenizi sağlayabilmektedir. 

GES İzleme Sistemi Avantajları

Artan enerji maliyetlerine karşı tasarruflu ve çevresel bir çözüm olarak güneş enerji sistemleri kullanılırken bu sistemlerin tasarruflu ve gerçekten yüksek performans ile çalışmasını sağlayabilmek için düzenli takip önemlidir. Düzenli takip noktasında da GES izleme en büyük avantajı sağlarken, sistemlerin kullanımı ile birlikte de birçok ayrıntıyı takip etmek mümkündür. Gerçekleştirilen yatırımın potansiyelini net bir şekilde ortaya koyarak sistemi her zaman optimize bir şekilde sürdürebilmek için izleme sistemleri fırsatlar sağlayabilmektedir. 

Günümüzde modern bir şekilde geliştirilmiş GES izleme yazılımları ile birlikte takip edilebilecek ana ayrıntılar aşağıdaki şekilde sayılabilir. 

• Kurulu güneş panellerinin her birinin ve tamamının bir arada kWh biriminde üretim gerçekleştirdiği elektrik enerjisi takip edilebilir. 
• Değişen iklim koşulları ve mevsimlerde ya da tamamen bu faktörlerden bağımsız olarak santralin üretim performansı izlenebilir. 
• Bir güneş enerji santralinin proje tasarımına ve uygulamasına bağlı olarak karşılaştırmalı ne kadar istenilen şekilde verim ortaya koyduğu görülebilir. 
• Alternatif akım enerji üretimi noktasında herhangi bir dönem içerisindeki üretilen enerji kontrol edilebilir. 
• Herhangi bir dönemde santralin üretim kapasitesini veya genel üretim ortalamasını ve performansını takip etmeyi sağlayabilir.
• İnverter kullanımlarının optimize değerleri, hangi sürede aktif çalışmaya devam ettikleri ve kullanım ömürleri yazılım sayesinde takip edilebilir. Emre amade durumları yine yazılım üzerinde izlenebilir. 
• Panellere ulaşan güneş ışın miktarları ve bu miktar ile birlikte santralin potansiyel üretim miktarı görülebilir. 

GES izleme sistemleri günlük, istenilen belirli tarihler arasında, aylık veya yıllık olarak performans takibi gerçekleştirebilirken; hedeflere bağlı olarak da elde edilen verimin karşılaştırılması ve dönemler arasında karşılaştırma yapılabilmesi gibi avantajlar sağlar. Aldığı verileri net bir şekilde raporlara ve grafiklere dönüştürebilen yazılımlar işletmeciye net veriler sunarken, bu veriler sayesinde bir santralin ihtiyaçları, ilerleyişi ve performansı en doğru şekilde takip edilebilir.