Elektrik Kablo Renkleri ve Anlamları

Elektrik enerjisinin kullandığı sistemler ve devrelerde noktalar arasındaki bağlantıyı sağlayan ana malzemeler elektrik kablolarıdır. Bilindiği üzere de kablolar farklı renklere ve bu renkler ile birlikte de değişen özelliklere sahiptir. Bir devrenin veya sistemin doğru uygulanarak sorunsuz çalışabilmesi açısından da elektrik kablo renkleri bilinmeli ve çalışmalarda bu ayrıntılara dikkat etmelidir. 

Elektrik kablo renkleri sektörel anlamda bir elektrik mühendisi ya da bir teknisyen için bir nevi sistem dili oluşturmaktadır. Uzman bir çalışan gerek bir evde gerekse bir endüstriyel tesiste pano ya da sistem döşeme sırasında kablolarda özellikle renk kodlarına dikkat eder. Örnek olarak bugün bir mühendis tarafından kurulan bir bina panosunda yer alan kablo renkleri bundan 20 sene sonrasında bir mühendis tarafından dahi anlaşılabilir ve üzerinde bu kodlara göre çalışma yapılabilir. 

Elektrik Kablo Renkleri Ne Anlama Gelir?

Türkiye başta olmak üzere dünyanın birçok ülkesi ve Avrupa ülkesinde elektrik enerjisi kullanımında alternatif akım (AC) devreleri açısından elektrik kablo renkleri takip edilerek işlem yapılır. Bu noktada Uluslararası Elektroteknik Komisyonu tarafından tespit edilen renk kodları kullanılırken, standartlar ilk defa IEC 60446 şeklinde yayınlanmış ve sonrasında 2010 ile birlikte tüm bölgede IEC 60445 olarak yeniden düzenlenmiş ve bileşim elde edilmiştir. 

Günümüzde Avrupa’da bu tarz bir standart yer alırken, Amerika Birleşik Devletleri’nde ise farklı bir şekilde elektrik kablo renkleri takip edilir. Örneğin; Avrupa’da birinci faz kablolarının rengi genellikle kahverengi olurken, Amerika’da bu renk siyahtır. Kablolar bilindiği üzere de akım taşımaları ve güç için kullanılmaları durumunda sıcak yani canlı kablo anlamına gelirken, standart olarak gerilim bu kablolar üzerinden geçtiği için de özellikle evlerde kahverengi kablolar yaygın şekilde kullanılmaktadır. 

AC yani alternatif akım açısından bakıldığında bu yaygın akım türünün şehir şebekelerinde çok sık kullanıldığı ve yaşam ile çalışma ortamlarına elektrik akımında yararlandığı bilinmektedir. Bu akım türü Türkiye ve Avrupa’da ön plana çıkarken; 3 fazlı ve 4 telden oluşan bir alternatif akım kablo sisteminde elektrik kablo renkleri aşağıdaki şekilde ifade edilebilir. 

• Birinci fazı veren kablo kahverengi kablo 
• İkinci fazı veren kablo siyah kablo 
• Üçüncü fazı veren kablo gri kablo
• Nötr kablo türü mavi kablo
• Topraklama için kullanılan kablo ise sarı veya yeşil kablo 

Eğer tek faz ile 4 tel üzerinden bir alternatif akım sistemi için kablo kullanılıyorsa, yine faz olarak kahverengi, topraklama için yeşil veya sarı ve nötr için mavi kablo görülür. Öte yandan doğru akım (DC) sistemlerinde 2 telli topraklanmış kablolarda kahverengi pozitif, gri negatif ve topraklama kablosu da yine sarı ya da yeşil olabilir. Pozitif veya negatif topraklama ya da 3 telli topraklamaya göre her durumda topraklama kablo rengi aynı olurken, pozitif ve negatif kablo renginde değişimler görülmesi mümkündür. 

Elektrik Kablo Renkleri Önemi Nedir?

Günümüzde elektrik kablo renkleri özellikle elektrik sistemleri, elektrik panoları, elektrik sayaçları, evlerdeki elektrik tesisatları veya elektrikli ev aletleri gibi birçok sistem için hem standart oluşturabilmek hem de takip noktasında büyük önem arz eder. 

Bilindiği üzere örnek olarak günümüzde ev içerisinde kullanılan bir üçlü priz ya da duvar prizi yerinden söküldüğünde içerisinde 1 kahverengi, 1 mavi ve 1 adet de yeşil ya da sarı kablonun bulunduğu rahatlıkla görülebilir. Daha önce listede sayıldığı gibi kahverengi kablo faz kablosu, mavi kablo nötr kablo ve yeşil ya da sarı renkteki kablo ise topraklama yani koruyucu kablodur. Bu kablo tipi bugün topraklama ile birlikte kurgulanmış tüm ev elektrik tesisatında, elektrikli ev aletlerinde, endüstriyel yapılarda, kurumlarda, santraller gibi büyük tesislerde veya motorlarda benzer bir yapı ile kullanılır. 

Renk kodları temel olarak elektriğin geçiş gerçekleştirdiği teller açısından önemlidir. Genellikle kabloların rengi değişik olsa da demet halinde bir araya geldikten sonra koruyucu bir ekipman ile kaplanırlar ve bugün gördüğünüz birçok kompleks kablo aslında içinde böyle bir yapıya sahiptir. Kodlar farklı olsa da dış koruyucu yapı ile kullanılan kablolar insanları, yapıları ve tüm sistemleri koruyacak şekilde voltaj değerlerine, çalışma aralıklarına ve akım değerlerine göre kullanılırlar. 

Elektrik Kablo Renkleri Kullanımda Nasıl Fayda Sağlar?

Bir mühendis, bir elektrik tesisatı uzmanı, bir teknisyen veya ev içerisinde kendi küçük ihtiyaçlarını karşılamak isteyen bir kullanıcı elektrik kablo renkleri sayesinde bir tesisatı, devreyi veya elektriksel bağlantıyı nasıl yapacağını çok daha kolay bir şekilde anlayabilir. 

Kullanım açısından örneğin bir elektrik tesisatı kurulumu gerçekleştirilirken öncelikle tesisatın güç değerlerine, kapasitesine, boyutuna, gelen akım şiddetine, gerilim ölçülerine göre doğru kablo kesitini seçmesi gerekir. Günümüzde genellikle akla gelebilecek tüm yapılarda da topraklama yer alırken, kablonun sadece faz ve nötr değil topraklama ile oluşturulmuş en azından 3 telli bir kablo olması önemlidir. Hatasız bir kurulum açısından da örneğin şebekeden eve ulaşan ve ev içerisindeki elektrik tesisatında bulunan kahverengi kablonun yine bir prizdeki faz bölümüne, mavi kablonun nötr bölümüne ve sarı ya da yeşil renkteki topraklama kablosunun da toprak yuvasına takılması gerekir. 

Sağlıklı bir işleyiş açısından da hangi sistemde, devrede veya cihazda olursa olsun kablo kullanımı ve kurulumu için öncelikle gelen elektrik akımının kesilmesi gerekir. Yoğun bir tehlike ile karşılaşmamak için bu işlem yapıldıktan sonra yine de izolasyonlu eldiven kullanılabilir ve ardından elektrik kablo renkleri üzerinde dikkatli davranarak işlem tamamlanabilir. Özellikle endüstriyel tesislerde, makine ve cihazlarda ya da evlerde elektrikli tüm sistemler ve beyaz eşyalarda topraklama sistemi üzerinden kablo kullanımı sağlanmalıdır. 

Sıkça Sorulan Sorular