Elektriği Kim Buldu? Elektriğin İcadı ve Gelişimi

Modern dünyayı ortaya çıkaran en önemli kaynak elbette bugün akla gelen tüm sistemlerin çalışmasını sağlayabilen elektriktir. Bir enerji türü anlamına gelen elektrik, günlük hayatta işimizi yürütürken, alışveriş ederken, eğlenirken, yemek yaparken veya tedavi olurken ihtiyaçlarımızı karşılayan kaynaktır. Günlük hayat sırasında da her insan elektrikten rutin bir şekilde yararlansa da elektriğin nasıl icat edildiği ve kim tarafından bulunduğu neredeyse çoğu kişi tarafından düşünülmemektedir. 

Elektrik bazı otoritelere göre bir kişi tarafından bulunmuş olsa da bazı otoritelere göre de insanlık tarihi boyunca adım adım ilerleyen zaman içerisinde hayatımıza girmeyi başarmıştır. Örneğin; bazı kaynaklara göre elektrik Benjamin Franklin tarafından bulunurken, bazı kişiler ve kaynaklar için elektrik denildiğinde aklına öncelikle Michael Faraday dahi gelebilir. Hatta elektrik denildiğinde dünyada birçok kişi Tesla ve Edison gibi isimleri de karşılaştırmayı tercih edebilmektedir. 

Elektriği Kim Buldu?

Dünya genelinde kabul edilmiş bir şekilde net bir ifade kullanmak gerekirse, elektriğin bir enerji kaynağı anlamında kullanılır olması için en önemli kişi Alessandro Volta olarak ifade edilir. 

Elektrik tarihsel döngü içerisinde birçok kişinin çalışmaları ile günümüze kadar ulaşmış bir enerji kaynağıdır ve ilk çalışmalar milattan önceki dönemlere kadar dahil uzanmaktadır. Hatta bu konuda sıralama aşağıdaki şekilde de gerçekleştirilebilir.

• İlk çalışmanın M.Ö. 600 yıllarında Thales tarafından gerçekleştirildiği düşünülürken, bir hayvan tüyünün bir kehribar ile sürtünmesi sonucunda elektrostatik çekim oluştuğunu tespit etmiştir. 
• Thales tarafından yapılan küçük keşif sonrasında araya çok uzun yıllar girerken elektrik ile ilgili diğer en önemli çalışmalardan birisi 1600 yılında William Gilbert tarafından gerçekleştirilmiştir. Gilbert elektrik ve manyetizmayı birbirinden ayırırken “Electricus” terimini geliştirmiştir.
• Kısa bir zaman dilimi sonrasında 1660 yılında Otto von Guericke tarafından ise ilk elektrostatik jeneratör icat edilmiştir. 
• 1729 yılına ulaşıldığında elektriğin iletkenler vasıtasıyla aktarılabileceği keşfi ise Stephen Gray tarafından sağlanmıştır.
• 1745-1750 yılları arasında elektriğin muhafaza edilmesi için leyden şişesi uygulamasını 2 bilim adamı olarak Pieter van Musschenbroek ve Ewald Georg von Kleist sağlamıştır. 
• Benjamin Franklin elektriğin keşfinde çok önemli bir isim olarak 1752 yılında bir uçurtma deneyi gerçekleştirmiştir. Bu deney sayesinde de yıldırımın elektriksel bir vaka olduğunu ispat etmiştir. 
• Luigi Galvani 1780 yılında canlı dokular üzerinde bir elektrik akımı bulunduğunu iddia etmiştir. 
• Elektriğin mucidi olarak ifade edilebilecek Alessandro Volta ise ise 1800 yılında ilk kimyasal pil niteliğine sahip olan “voltaik pil” icadını gerçekleştirmiştir. 
• Sonrasında elektrik akımının bir manyetik etkisi bulunduğunu 1820 ve 1827 yılları arasında André-Marie Ampère keşfetmiştir. 
• Yine çok önemli bir isim olan Michael Faraday ise 1831 yılında önemli bir ilke olarak elektromanyetik indüksiyon ilkesini ortaya koymuştur. 
• James Clerk Maxwell ise 1860’lı yıllarda bir matematik denklem oluşturarak elektromanyetik teorinin açıklanmasını sağlamıştır. 

Elektriğin Gelişimi

Birçok bilim adamı elektriğin ilk defa ifade edilmesinden net bir şekilde bulunmasına ve kullanılır bir hale gelmesine kadar değişen noktalarda tarih içerisinde önemli çalışmalar gerçekleştirmiştir. Yine ifade etmek gerekirse, 1800 yılında Alessandro Volta icat ettiği voltaik pil sayesinde elektriği kullanılabilir bir enerji kaynağı haline dönüştürmüştür. Sonraki yıllarda tarih hızlı bir şekilde akarken elektrik önemli bir kaynak olarak görülmeye başlanmış ve gelişimi için çok önemli adımlar atılmıştır. 

Elektriğin insan hayatına direkt olarak girişini sağlayabilecek şekilde en büyük gelişim 1879 yılında Thomas Edison tarafından sağlanmıştır. Edison elektrik kaynağından yararlanarak ticari şekilde kullanılabilecek bir akkor ampul icat etmiştir. Bu ampul elektrik akımı sayesinde iç kısmında bulunan teller ile elektriği bir ışığa dönüştürmüş ve bu teller bulunduğu fanus içerisinde ışığı etrafa yayarak aydınlanmanın elde edilmesini sağlamıştır. 

Tesla ise 1880’li yıllarda yani Edison’dan henüz birkaç sene sonrasında alternatif akımın geliştirilmesini sağlamıştır. Bu sayede de günümüzde halen yeri bulunan jeneratörler ve elektrik motorları geliştirmiştir. Tesla tarafından dünyaya verilen bu hizmet elektriğin çok daha etkin ve faydalı bir hale gelmesini sağlamış ve dünya tarihinde önemli bir değişim oluşturmuştur. 

Elektrik 20. yüzyıla gelindiğinde ise değişen onlarca farklı bilim insanı tarafından farklı çalışmalara konu edilmiş ve daha geniş bir alanda kullanılabilecek yapıya ulaştırılmıştır. Özellikle elektrik sayesinde yeni sistemler kurulması, elektriğin değişen kaynaklardan üretilebilir hale gelmesi ve örnek olarak yenilenebilir enerji sistemlerinin geliştirilmesi sağlanmıştır. Günümüzde dünyanın birçok ülkesinde yenilenebilir enerji sistemleri üzerinde çalışmalar halen devam ederken, birçok ülkede de nükleer enerji kavramı üzerinde durulmakta ve çalışmalar yapılmaktadır. 

Elektrik Akımlarının İcadı ve Gelişimi

Günümüzde elektrik denildiğinde akım kavramı ön plana çıkarken, yine 19. yüzyılda elektrik ile ilgili çalışmaları sayesinde dünyayı değiştirmiş iki isim olan Thomas Edison ve Nikola Tesla ön plana çıkmaktadır. Çünkü Thomas Edison dünya genelinde birçok kaynakta elektriği ilk icat eden kişi olarak ifade edilirken, sadece akkor ampul değil doğru akım (DC) vasıtasıyla güç iletimi yapılmasını keşfetmiştir. Hatta bu keşif sonrasında çok fazla süre geçmeden bir yatırım olarak ilk elektrik dağıtım şirketi kurulmuştur. 

Thomas Edison ve Nikola Tesla çağdaş dönemlerde çalışmalar sergilemiş isimler olarak elektrik konusunda birbirleri ile çok karşılaştırılmıştır. Edison tarafından yapılan çalışmalar sonrasında henüz birkaç yıl geçmişken Nikola Tesla elektriğin daha geniş ölçekli bir şekilde dağıtılabilmesi ve ticari bir yapıya kavuşması için alternatif akım (AC) yöntemini geliştirmiştir. Bu yöntem sayesinde tek bir saniye içerisinde onlarca defa yön değiştirerek değişen düşük voltajlar ile en uzun mesafelerde elektriğin iletilebilmesi sağlanmıştır. 

Günümüzde elektrik enerjisi örnek olarak bir güneş enerji santralinde üretildikten sonra şebekeye enerjinin aktarımı yapılır. Enerjinin bu uzun aktarım sürecinde AC/DC akım türleri arasında dönüşümü gerçekleştirilerek kayıpsız, verimli ve güçlü bir şekilde kullanıcıya elektrik enerjisi ulaştırılır. Sonrasında transformatörler sayesinde trafo merkezlerinde daha düşük bir voltaj dönüşümü yapılarak evlere ve ticari noktalara sayaçlar ve sigortalar üzerinden elektrik enerjisi ulaşır. İşte bu ulaşımda da Volta, Franklin, Edison ve Tesla gibi bilim adamlarının hepsinin birer olumlu etkisi bulunmaktadır. 

Sıkça Sorulan Sorular