Elektrikte Nötr Ne Demek?

Elektrik sistemlerinde bahsedilen 3 ana ayrıntı arasında her zaman nötr, faz ve toprak yer alır. Bu kavramlar elektrik enerjisinin güvenilir ve sorunsuz bir şekilde iletilmesini gerçekleştirirler. Her birinin kendine ait bir görevi ve kendine ait özellikleri yer alırken, özellikle nötr bir referans noktası olarak göz önünde bulundurulur. 

Elektrikte nötr kavramı temel olarak enerji dağıtımının gerçekleştirilmesindeki referans oluşturan iletken anlamına gelmektedir. Alternatif akım(AC) sistemi baz alındığında eğer voltaj bir noktada sıfır ise yani faz iletkeni ile bir potansiyel farkı bulunmuyorsa, bu nokta nötr şeklinde ifade edilir. Pratikte ise bugün evinizde ya da bir elektrikli cihazda kablo sistemini incelediğinizde, genellikle mavi nadiren de beyaz renk ile ifade edilen kablo nötr kablosudur. 

Elektrik şebekesi dahilinde ya da bir transformatör içerisinde orta veya yıldız nokta içerisinde nötr bağlantısı bulunur. Bu açıdan düşünüldüğünde nötr toprak ile benzer bir potansiyel ortaya koysa da topraktan farklı şekilde bir göreve sahiptir. Çünkü toprak elektriğin güvenliğini oluşturabilmek açısından topraklama kablosu ile metal gövdeden toprağa bağlanır ve bu sayede cihaz gövdesi ile temas durumunda faz akımını toprağa ilettiği için insanları ve mekanizmaları korur. 

Elektrikte Nötr Nasıl Anlaşılır?

Türkiye bazında düşünüldüğünde Avrupa ülkeleri ile ortak bir şekilde nötr özellikle elektrik kablolarında kablo rengi genellikle mavi olan kablodur. 

Türkiye gibi Avrupa ülkelerinde alternatif akım(AC) akım türü kullanıldığı için bu akım türünde kablolar genellikle 3 fazlı ve çoğu zamanda evlerde de görebileceğiniz üzere 3 telli şekilde kullanılır. Bu tarz bir kablo sisteminde örnek olarak bir cihazın bağlantı kablosunu söktüğünüzde içinde 3 farklı renkte tel ile karşılaşırsınız. O tellerden kahverengi olan faz kablosunu ifade ederken, üzerinde sürekli elektrik akımı yer alır ve elektriğin cihaza ya da kullanım noktasına girişini sağlar. Mavi olan kablo ise nötr kablosudur ve sistemden elektriğin çıkarak geri dönüşünü gerçekleştirir. 

Topraklama faz ile nötr arasındaki oluşan bu akım döngüsünde fazla ve cihazın ya da sistemin dışa temas edebilecek faz değerlerini direkt olarak dışarı yani toprağa aktararak güvenlik sağlar ve toprak için kullanılan kablo yeşil veya sarı ya da her ikisinin birleşimi ile çizgili olarak uygulanır. Bölgeden bölgeye kısmi değişiklikler olabildiği gibi genellikle standartlarda nötr kablo mavi olarak kullanılır ve kablo renklerinden bu şekilde anlaşılabilir. 

Voltaj ölçümü ya da amper ölçümü gibi işlemler gerçekleştirilmesi açısından nötr kablosunda direkt bir toprak bağlantısı bulunmadığından yaklaşık 0 Ohm değer alınabilir. Elektrik panolarında bağlantılar gözden geçirilirse, nötr kablolar ayrı bir baraya bağlı olarak kullanılırken; profesyonel anlamda da bu bağlantıların mutlaka doğru yapılmış olması gereklidir. 

Nötr Topraklaması Nasıl Yapılır?

Bazı elektrik sistemlerinde nötr topraklaması olarak ifade edilen bir işlem gerçekleştirilir. Bu işlem sırasında sistem içerisindeki nötr iletken toprağa bağlanır. 

Dünya genelinde çoğu zaman elektrik enerjisi üretimi gerçekleştirilen santrallerde veya bu santraller üzerinden elektriğin kullanıcıya ulaştırıldığı dağıtım noktalarında nötr topraklaması yapılır. Bilhassa transformatörler yani trafolar içerisinde yıldız noktası üzerinde gerçekleştirilen bu topraklamada özellikle stabil ve güvenli bir sistem için işlem büyük bir avantaj sağlar. Temel olarak ise bu tür bir işlemin sağladığı avantajlar aşağıdaki şekilde sıralanabilir. 

• Öncelikle nötr topraklaması izolasyon hatalarına karşı oluşabilecek hatalı toprak yükünü neredeyse sıfır haline getirerek insanları ve sistemleri elektrik çarpmasına karşı güvenli hale getirir. 
• Yüksek voltaj ve yıldırım gibi faktörlere karşı nötr topraklaması zararlı voltajı toprağa daha kolay ulaştırmayı sağlar. 
• Yük değişim problemleri noktasında sistem voltajına stabil bir yapı kazandırır. 
• Nötr topraklaması yapılan bir sistem dahilinde eğer faz iletkeni toprak ile temas ederse, devre içerisinde bulunan sigorta ya da röle gibi kısa devre ekipmanları hızlı bir şekilde devreyi pasif hale getirir. Yani bu sayede ekipmanlar korunurken, yangın gibi riskler engellenebilir. 

Sistemlerde nötr topraklaması gerçekleştirebilmek için düşük empedanslı bir yol olarak toprağa direk bağlantı ya da belirli bir direnç ortaya koyan bir rezistans bağlantısı ile toprağa bağlantı yapılabilir. Bazen de reaktans kullanımı gerçekleştirilerek, bu tip bir topraklama yapılabilirken; korunma ihtiyaçlarına ve bölgenin standartlarına göre yöntem değişiklik gösterebilir.

Elektrik, doğru mühendislik sayesinde hayatın temel öğelerinden biridir. Elektrik danışmanlığı ve GES bakım hizmetlerimizle ilgili detaylı bilgi almak için bizimle iletişime geçin.