Durgun Elektrik Nedir? Nasıl Oluşur?

Bir materyalin veya bir objenin negatif ya da pozitif bir yük ihtiva etmesi, doğada normal halde var olan elektrik anlamını ortaya çıkarır. Bu tarz bir elektrik yükü normal bir şekilde değişen etkileşimler ile oluşabilirken, günlük hayatta çok sık bir şekilde karşımıza çıkar ve durgun elektrik ya da diğer ismi ile statik elektrik şeklinde adlandırılır. 

Durgun Elektrik Nedir? 

Statik elektrik veya durgun elektrik kavramı iki değişen materyalin ya da objenin birbirine temasından sonra birbirlerinden ayrılması sonrasında ortaya çıkan elektrik enerjisi türüdür. Genellikle metallerde anlık şekilde ve yalıtkanlarda çok uzun süreli şekilde kalıcılık oluşturabilir. 

Normal koşullarda dünya üzerindeki neredeyse bütün maddeler kendi içerisinde bir elektron hareketi oluşturur ve maddenin atomları içerisinde de merkezde nötron ve protonlar yer alır. Ancak bu elektriksel yük cismin iç ya da dış kısmında bir yük orantısızlığı oluşturduğunda ortaya durgun elektrik çıkar. Eğer bu orantısız yük elektriğin deşarj olması ya da bir akım ile karşılaşması sonucunda itilerek sabit bir hale gelirse, bu durumda da statik elektrik sonucu ile karşılaşılır. 

Durgun, durağan veya statik gibi sıfatlara sahip olan bu elektrik yükünde elektronlar yine yüzeyler arasında geçiş gerçekleştirir. Özellikle cisimler ve materyallerin birbirine teması ile bu geçiş kısa süreli şekilde sağlanırken, pozitif ve negatif yükler dengesiz bir yapıya kavuşur. Çoğu zaman günlük yaşamda bir elbisenin soyulması veya saçın taranması sırasında fark edilen bu durumda birçok kişi net olarak bilgi sahibi olmadığı için endişe yaşayabilir veya hiç farkında olmadan bu anı kısa süreli geçirebilir. 

Durgun Elektrik Nasıl Oluşur?

Herhangi bir maddede pozitif (artı) ve negatif (eksi) durumda bulunan yükler farklı etkileşimler ya da sürtünme gibi bir etki ile elektriklenme oluşturabilir. Doğa içerisinde de iletken ya da yalıtkan maddelerin teması ve sürtünmesi ile serbest kalan bu yükler durgun elektrik oluşturur. 

Statik elektrik günümüze kadar yapılan tüm araştırmalar ile ortaya koyduğu üzere basit adımlar sayesinde oluşmaktadır. Temelde fiziki anlamda iki maddenin birbirine sürtünmesi ya da teması en önemli ihtiyaçtır. Temas eden yüzeyler arasında elektriksel denge bozulması yaşanırsa, statik elektriklenme görülür. 

Diğer yollar incelendiğinde değişen malzemeler birbirine sürtünme yolu ile temas ettiklerinde yüzeyler arasında elektron aktarımı ortaya çıkar. Yine bir diğer durumda da eğer yalıtkan malzemeler üzerinde elektrik yükü birikirse, örnek olarak tahta bir tarak ile saç taranırken bir elektriksel yük oluşursa bu durumda da yalıtkan üzerinden elektrik kolaylıkla uzaklaşmayacağı için statik birikmesi olur. 

Durgun Elektrik Zararlı Mı? 

Günlük hayatta kullandığınız herhangi bir beyaz eşyanın dışında bir elbisede, tarakta veya bir araca temas ettiğinizde durgun elektrik ile karşılaştığınızda bunu çok zararsız olarak düşünseniz de yüklenme ardından temas bazı zararlı durumlar ortaya çıkarabilir. 

Statik elektrik nedenli gündelik hayatta görülebilecek zararlar aşağıdaki listede sayılabilir.

• İnsanlar tarafından pek üzerinde durulmasa ve çoğu zaman fark edilmese de statik elektrik öncelikli olarak anlık bir kısa çarpma etkisi ile bireyde huzursuzluk ve strese neden olabilir. 
• Düşük voltajlı elektrikli ekipmanlarda da işlev kaybı görülebilir.
• Kapalı ortamlarda küçük kıvılcımlar ile gaz ve buharın patlamasına sebebiyet verebilir.
• Durgun elektrik insan teması sonrasında çok beklenmese de vücutta yanık oluşmasına neden olabilir. 
• Günlük hayatta kullanılan birçok elektrikli cihaz statik elektrik ile uzun süre yüklendiğinde arıza gösterebilir. 
• Özellikle endüstriyel üretim ortamlarında ya da atölyelerde kumaş ve kağıt gibi cisimlerde bu tip bir elektriklenme malzemelerin karışması ve çalışma sisteminin bozulmasına yol açabilir. 
• Bilgisayar ve yazılım sistemlerinde çalışma sırasında statik elektrik ortaya çıktığında akım problemleri ile karşılaşılırken, sistemin kullanılamayacağı şekilde işlev bozuklukları yaşanabilir. 

Beklenmedik şekilde ve istenmeyen çerçevede vücutta bu tip bir elektrik yükü birikmesi olduğunda banyo yapılması, toprağa temas edilmesi ve metal cisimlere dokunarak elektrik yükünün aktarılması ve günlük hayatta da plastik tabanlı terlik ya da ayakkabı kullanımı büyük fayda sağlayabilir. Aksi takdirde durgun elektrik nedeni ile çok büyük zararlar ve hasarlar ile karşılaşma ihtimali düşük olsa da bu faktörden korunmak önemli avantajlar sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular